Jaak Nijsse 3 en 6 dec 2002,
Ik interesseer mij aan oude kruisen, vooral in steen, van vóór 1820. Grafkruisen en veldkruisen, die van uitzicht veelal identiek zijn. Het kerkhof van Vijlen heb ik ca. 1949 bezocht toen ik voor Belonje (Alkmaar) opzoekingen deed, voor zijn geplande werk "Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Limburg". Dit werd uitgegeven door het LGOG in zijn "Publications", deel XCVI- XCVII, 1960-1961. Hierbij mijn (bijgewerkte) notities van ca. 1949 betreffende het kerkhof van Vijlen. (ref. "vijlen gfk nijssen 1949c.JPG" ) Zoals u kan zien zijn er en paar probleempjes in de concordantie tussen mijn notities 1949 en Belonje 1961, nl. De nummers N 622 en N 626. Mijn nr N 60.140 komt zelfs bij Belonje niet voor. De oplossing zal zitten in de documentatie van Belonje (*1899, +1996), die deze vóór zijn dood overmaakte aan het Stadsarchief Roermond, alwaar ze zijn ondergebracht onder afd. VI nr. 8, map 306. Ik heb ze nog niet ingezien voor Vijlen. Waarschijnlijk zijn daar goede schetsen van de betroffen objecten voorhanden. Ik weet niet wie in Vijlen voor Belonje gewerkt heeft. Hebt u "van Agt" (zie hieronder) direct bij de hand? Het zou me interesseren om te weten wat ze daar over deze grafkruisen schrijven. Agt , J.F. van -, 1983. De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst; geïllustreerde beschrijving uitgegeven vanwege de Rijkscommissie voor de Monumentenbeschrijving; de provincie Limburg; Zuid-Limburg uitgezonderd Maastricht; tweede aflevering: Vaals, Wittem en Slenaken . 's-Gravenhage, Staatsuitgeverij Hierbij ook notities van 1963 (ref: "vijlen not nijssen 1963b.JPG" ) -------- Ook een paar foto's die ik in 1949 gemaakt heb voor een tijdschrift- artikel van Belonje over de Munnikhof. Ik weet voor het ogenblik niet waar ik dat artikel heb. (ref.: "vijlen munnikhof 1949.JPG" ) . ------ Het wegkruis van Elzet (mijn ID: 628) is bij Belonje vermeld onder Vijlen- Rot. Uit uw site heb ik er nu een paar foto's van. (mijn ref.: "vijlen w01 elzet 28-b.JPG" en "vijlen w01 elzet 27-b.jpg"). Het is verheugend dat het zo goed verzorgd is. ----- Het kruis in het Kerperbos interesseert me omdat ik in een vroeger leven opzoekingen heb gedaan over de electrische draad uit WO I. Als u me uw post-adres geeft stuur ik u in dat verband een arikel op. Gerritsen schrijft regelmatig in De Limburger. Zie bv. http://www.gulpen-wittem.pvda.nl/Partij.html met beste groeten, en succes voor uw werk
Jaak Nijssen Veurzerveld 28 A B 3790 Sint Martensvoeren
websites: kleine monumenten : http://www.ping.be/klein_monument/ molens : http://www.ping.be/~ping4929/molens.html WO II vliegtuigcrashes : http://www.ping.be/~ping4929/montz.html bibliografie : http://www.ping.be/~ping4929/voeren_bibliografie.html heemtijdschrift : http://www.ping.be/~ping4929/z_z_voeren_bib/z_kwoof/a_kwoof.html mvg jn
Ton Blad 10-6-2003 email: vlietblad@freeler.nl
t.a.v. Paul Franssen Beste Heer Franssen, Op zoek naar enige achtergrondinformatie over het Russisch kruis op de Vijlerberg stuitte ik op uw kruisensite. Niet ogenblikkelijk de informatie die ik zocht, wel een aantrekkelijk overzicht van de wegkruisen uit Vijlen en omgeving dat mij zeer verraste. Al een kleine twintig jaar hebben deze monumenten mijn speciale belangstelling. Wat ooit begon als een aardig thema voor vakantiefoto's groeide al snel uit tot een echte verzameling. Ik kwam er al snel achter dat ik op deze manier begonnen was met een heuse registratie. Sindsdien breng ik elk jaar wel enkele weken wandelend in Zuid Limburg door, telkens weer andere wegen kiezend, onderhand op zoek naar veld- of wegkruisen. Ik fotograveer alles wat ik tegenkom en teken ze aan op de kaart. Het aantal is inmiddels opgelopen tot ver boven de duizend. Het streven is om ooit zo compleet mogelijk te zijn, maar dat zal wel een vrome wens blijven, want telkens, ook in delen die ik inmiddels als mijn broekzak dacht te kennen, kom ik toch weer nieuwe tegen. Er blijken in dit gebied telkens nog vele nieuwe wandelingen mogelijk maar dat spijt mij helemaal niet. Uw fotosite met een mooi beeld van de kruisen uit de omgeving van Vijlen greep ik natuurlijk onmiddellijk aan om een vergelijking te maken met mijn eigen bestand. Dat leverde een aangenaam Pinksterweekeinde op met het nodige zoekwerk.Slechts een enkele foto ( 29 ) kon ik niet vergroot downloaden en (daarom?) niet identificeren. Er staan 55 foto's op de site, waarvan een aantal detailfoto's en aantal m.i. tweemaal afgebeelde kruisen. Ik kwam tot 44 verschillende. Het grootste deel ervan kon ik terugvinden in mijn eigen verzameling, maar een behoorlijk aantal ook niet, in ieder geval genoeg om weer eens een bezoek aan Vijlen te brengen voor een aanvullende wandeling. Als de afstand niet zo groot was had ik met dit weer de schoenen al aan en het fototoestel en de kaart in mijn rugzak. Mijn woonplaats Amsterdam zou af en toe wat dichter bij de Geul moeten liggen. Behalve degenen die ikzelf nog miste, vond ik in mijn bestand ook een aantal die (nog) niet op uw site voorkomen. Hoeveel dat er zijn is afhankelijk van het gebied dat u wilt bestrijken. Aan de Mechelse kant houdt u zo te zien vrij strikt de gemeentegrens met Gulpen-Wittem aan, op een enkele uitzondering na ( foto's 27/28 en 30 ) die er net buiten vallen, maar wie zou dat niet doen voor een mooi oud stenen kruis? Aan de andere kant van Vijlen maakt u, zo begrijp ik het althans, ( voorlopig? ) een eigen keuze. Harles nog wel, Holset niet meer. Als ik in gedachten een lijn trek op de kaart door Lemiers en Holset is het gebied links daarvan tot aan de gemeentegrens het gebied dat de site omvat. In dat deel zijn in mijn eigen bestand nog zo'n 10 tot 12 kruisen extra aanwezig. Ik heb ze er ooit ( tussen 1984 en 2002 ) aangetroffen. Of ze er allemaal nog altijd zijn is vers twee. Een deel hiervan betreft de "lastige" boomkruisjes, die soms haast verborgen een bijna vergeten bestaan lijken te leiden, maar ik miste ook een aantal monumentalere kruisen en daarvan hoop ik werkelijk dat ze niet ontbreken omdat ze inmiddels verdwenen blijken te zijn. Kon ik maar even kijken. Zoals ik al zei heb ik elke vindplaats nauwkeurig op de kaart aangetekend en er zijn van allemaal foto's aanwezig. Als ik u hiermee van dienst kan zijn, staan deze gegevens tot uw beschikking. Bij belangstelling hoor ik het wel van u. Tot zover mijn reactie. Geschiedenis, achtergrond en (her)plaatsing van het Russisch kruis komt misschien nog wel eens een ander keer ter sprake. Rest mij nog om u te bedanken voor dit initiatief dat elders navolging verdient. Tenslotte misschien nog een suggestie. Uw fotosite is blijkens de afsluitende woorden mede opgedragen aan al diegenen die zich over deze kruisen hebben ontfermd. Aan deze mensen is het inderdaad vaak te danken dat vele ervan in stand zijn gebleven. Een heel enkele keer ontmoette ik op mijn tochten bij toeval wel eens de bewuste persoon. Meestal zie je alleen de resultaten. Zou het aardig zijn op de site de namen van deze mensen voor zover bekend bij de foto van het kruis te vermelden? Met vriendelijke groet, Ton Blad Amsterdam
Ton Blad 10-6-2003 email: vlietblad@freeler.nl
Beste Paul Franssen, Aardig dat u op mijn reactie in wilde gaan. De naamgeving zit er wel eens naast. Ik was er automatisch van uitgegaan dat de berg waarop het Vijlener bos lag ook meteen de Vijlener berg heette. Dat is dus niet zo. Over de plaats van het Russisch kruis geen misverstand. Ik zal als ik in de buurt ben graag eens met u van gedachten wisselen. De kruisen gaan mij aan het hart. Dat kan nog even duren want onze plannen staan nog niet vast. Ik stuur u hierbij een aantal foto's en een kaart van de omgeving. Op deze kaart heb ik twee zaken aangetekend: In het groen: de kruisen van uw site die ik kon identificeren op de plaatsen waar ik ze ooit heb aangetroffen en gefotografeerd. Het zijn niet al uw foto's. De ontbrekende ken ik eenvoudig nog niet. Ik moet dus snel komen. De nummers zijn de nummers van uw foto's. In het rood: De kruisen die wel in mijn bestand staan maar niet op de site voorkomen. Van deze kruisen zijn foto's bijgevoegd. De nummers zijn in dit geval mijn fotonummers. In gedachten maak ik even een rode rondwandeling vanuit Vijlen en begin richting Melleschet: 13. aan het achterwegje richting Elzet. Aan de omgeving te zien zou dit uw foto nr 29 kunnen zijn, die ik helaas niet groot kon downloaden ( ik kreeg nogmaals 26 ), maar waar is in dat geval het grote stenen kruis gebleven? Het is (was) een rozetkruis van een bijzonder model, met balkeinden in de vorm van een Franse lelie, een model dat al op oude Franse afbeeldingen voorkomt. De eerste foto is van 1984, het was toen nog in vol ornaat. Op de tweede foto uit 1994 was het corpus verdwenen en (als noodoplossing?) vervangen door een compleet houten vliegerkruis dat aan het stenen bevestigd was. Ik ben benieuwd hoe de plek er nu uitziet. Aan het zelfde wegje verderop richting Elzet bij de afslag richting Rott. 1227. Een enkel corpus aan een boom bevestigd. foto september 2002. Aan de zijgevel van een huis bij de kruising richting Rotterbos enkele tientallen meters voor uw nr 05. 1228. f. september 2002. Onder aan de Epener baan (heet het daar nog zo?) vlakbij de Geul, vrijwel op de gemeentegrens. 57. f. 1984 Iets hoger aan de zelfde weg bij de Rozenhof: 467. f. 1990 Verderop aan de Epener baan bij de "achteringang" van Camerig, de weg naar hoeve Bellet: 206. Een haast onzichtbaar boomkruisje, ook de foto maakt het niet beter. Ik zou een grotere lens moeten hebben of moeten gaan wandelen met een keukentrap in de rugzak. f. 1986. Onderaan Cottessen aan de muur van een vakwerkhuis of schuur: 464. f. 1990. 487, 488. Een twijfelgeval. In het Vijlener bos, ongeveer 450 meter ten oosten van de huidige standplaats van het Russich kruis, aan het bospad dat ongeveer de landsgrens volgt, op een gedeelte waar het pad even over Belgisch grondgebied loopt. Eertijds was hier een Russisch kruis bevestigd aan een boom. Zo te zien hetzelfde exemplaar, toen gelakt, nu gebeitst. De oorspronkelijke plek van het Russisch kruis? Dit is waar ik achter probeerde te komen. In ieder geval een bijzondere plek. Een meervoudig bekruiste boom. Behalve destijds het Russisch kruis nog een tweede kruis en de restanten van een nog ouder derde. fs. 1990. Aan de kruising van de Epenerbaan en de Rugweg, in de buurt van uw nr 03: 489. f. 1990. Aan de Rugweg bij de volgende afslag rechts in een boom: 510. f. 1990. Aan de weg Harles-Holset ter hoogte van Einrade. 493. f. 1990. Aan de landweg die achter de Groenenweg het dal in loopt richting Zevenwegen: 509. f. 1990. Bij het bos op de splitsing van de Groenenweg en de weg richting Melleschet, alweer een boom: 506. f. 1990. Verderop aan diezelfde weg bij een afsplitsing naar Vijlen, nogmaals een boom: 250. f. 1986. Tot slot, we zijn al weer vlak bij huis, ten noordoosten van Vijlen, waar de Oude Trichterweg richting Lemiers midden in het veld het pad kruist(e) dat richting Mamelis loopt. In 1986 trof ik daar op een mooi schaduwrijk plekje, goed verzorgd: 231. f. 1986. Als ik nu op internet bij de Openbaar Vervoerwijzer het kaartje oproep, zie ik ter plaatse de Oude Trichterweg een andere naam hebben, en ik denk dan meteen aan wegverbreding en asfaltering. De vraag is dus ook hier: is het allemaal nog zo terug te vinden, maar dat is een vraag die voor meer van deze plekken geldt. Ik moet werkelijk eens snel gaan kijken. Tot zover mijn opsomming. Als Vijlenaar zult u de komende tijd ongetwijfeld langs meerdere van deze plekken komen en mijn hoop is dan dat het u op dat moment te binnen schiet. Maar belangrijker is dat veel ervan nog bewaard zou zijn gebleven. Ik blijf benieuwd. Ik stuur u alles in onverkleinde vorm voor een beter zicht en hoop daarbij dat het niet te veel tijd kost om binnen te halen. met vriendelijke groet, Ton Blad Lindengracht 119 B 1015 KE Amsterdam 020 6237733.
Ton Blad 10-juni 2003
----- From: M. van der Vliet en/of A.W. Blad To: info@vijlen.net Sent: Tuesday, June 10, 2003 9:14 AM Subject: wegkruisen t.a.v. Paul Franssen Beste Heer Franssen, Op zoek naar enige achtergrondinformatie over het Russisch kruis op de Vijlerberg stuitte ik op uw kruisensite. Niet ogenblikkelijk de informatie die ik zocht, wel een aantrekkelijk overzicht van de wegkruisen uit Vijlen en omgeving dat mij zeer verraste. Al een kleine twintig jaar hebben deze monumenten mijn speciale belangstelling. Wat ooit begon als een aardig thema voor vakantiefoto's groeide al snel uit tot een echte verzameling. Ik kwam er al snel achter dat ik op deze manier begonnen was met een heuse registratie. Sindsdien breng ik elk jaar wel enkele weken wandelend in Zuid Limburg door, telkens weer andere wegen kiezend, onderhand op zoek naar veld- of wegkruisen. Ik fotograveer alles wat ik tegenkom en teken ze aan op de kaart. Het aantal is inmiddels opgelopen tot ver boven de duizend. Het streven is om ooit zo compleet mogelijk te zijn, maar dat zal wel een vrome wens blijven, want telkens, ook in delen die ik inmiddels als mijn broekzak dacht te kennen, kom ik toch weer nieuwe tegen. Er blijken in dit gebied telkens nog vele nieuwe wandelingen mogelijk maar dat spijt mij helemaal niet. Uw fotosite met een mooi beeld van de kruisen uit de omgeving van Vijlen greep ik natuurlijk onmiddellijk aan om een vergelijking te maken met mijn eigen bestand. Dat leverde een aangenaam Pinksterweekeinde op met het nodige zoekwerk.Slechts een enkele foto ( 29 ) kon ik niet vergroot downloaden en (daarom?) niet identificeren. Er staan 55 foto's op de site, waarvan een aantal detailfoto's en aantal m.i. tweemaal afgebeelde kruisen. Ik kwam tot 44 verschillende. Het grootste deel ervan kon ik terugvinden in mijn eigen verzameling, maar een behoorlijk aantal ook niet, in ieder geval genoeg om weer eens een bezoek aan Vijlen te brengen voor een aanvullende wandeling. Als de afstand niet zo groot was had ik met dit weer de schoenen al aan en het fototoestel en de kaart in mijn rugzak. Mijn woonplaats Amsterdam zou af en toe wat dichter bij de Geul moeten liggen. Behalve degenen die ikzelf nog miste, vond ik in mijn bestand ook een aantal die (nog) niet op uw site voorkomen. Hoeveel dat er zijn is afhankelijk van het gebied dat u wilt bestrijken. Aan de Mechelse kant houdt u zo te zien vrij strikt de gemeentegrens met Gulpen-Wittem aan, op een enkele uitzondering na ( foto's 27/28 en 30 ) die er net buiten vallen, maar wie zou dat niet doen voor een mooi oud stenen kruis? Aan de andere kant van Vijlen maakt u, zo begrijp ik het althans, ( voorlopig? ) een eigen keuze. Harles nog wel, Holset niet meer. Als ik in gedachten een lijn trek op de kaart door Lemiers en Holset is het gebied links daarvan tot aan de gemeentegrens het gebied dat de site omvat. In dat deel zijn in mijn eigen bestand nog zo'n 10 tot 12 kruisen extra aanwezig. Ik heb ze er ooit ( tussen 1984 en 2002 ) aangetroffen. Of ze er allemaal nog altijd zijn is vers twee. Een deel hiervan betreft de "lastige" boomkruisjes, die soms haast verborgen een bijna vergeten bestaan lijken te leiden, maar ik miste ook een aantal monumentalere kruisen en daarvan hoop ik werkelijk dat ze niet ontbreken omdat ze inmiddels verdwenen blijken te zijn. Kon ik maar even kijken. Zoals ik al zei heb ik elke vindplaats nauwkeurig op de kaart aangetekend en er zijn van allemaal foto's aanwezig. Als ik u hiermee van dienst kan zijn, staan deze gegevens tot uw beschikking. Bij belangstelling hoor ik het wel van u. Tot zover mijn reactie. Geschiedenis, achtergrond en (her)plaatsing van het Russisch kruis komt misschien nog wel eens een ander keer ter sprake. Rest mij nog om u te bedanken voor dit initiatief dat elders navolging verdient. Tenslotte misschien nog een suggestie. Uw fotosite is blijkens de afsluitende woorden mede opgedragen aan al diegenen die zich over deze kruisen hebben ontfermd. Aan deze mensen is het inderdaad vaak te danken dat vele ervan in stand zijn gebleven. Een heel enkele keer ontmoette ik op mijn tochten bij toeval wel eens de bewuste persoon. Meestal zie je alleen de resultaten. Zou het aardig zijn op de site de namen van deze mensen voor zover bekend bij de foto van het kruis te vermelden? Met vriendelijke groet, Ton Blad Amsterdam
Paul Franssen 18-6-2003.
Beste heer Blad, bedankt voor uw reactie. Het Russchisch kruis staat niet op de Vijlenberg maar in het Vijlenerbos. Misschien heb ik wel wat over het hoofd gezien, maar welke ? Maar als Vijlenaar weet ik wel veel plekken. Misschien dat u eens lang komt voor een praatje als u op speurtocht bent in Vijlen. Groeten Paul Franssen Hopschet 6 Vijlen 043-3064951
Ton Blad 5-7-2003
Beste Paul, Nog geen direkt nieuws over het Russisch kruis, inmiddels wel enige visjes uitgezet. Ik heb intussen contact opgenomen met Jaak Nijssen in St Maartens Voeren. Hij zegde toe zich in de zaak te verdiepen. Over een krantenbericht meldde hij mij niet. Heeft hij jou destijds daarvan een afschrift toegestuurd? Van hem kwam ook het advies contact op te nemen met de directeur van een museum in Herstal bij Luik. Deze zou zich al speciaal met het onderwerp bezig houden. Hij had (nog) geen mailadres, dus heb ik hem een briefje geschreven. Als er iets uit komt hoor je het. Aan Nederlandse kant zijn er ook nog wel wat vragen. Zoals ik schreef ( in de toelichting bij de foto's die ik 18 jun jl stuurde ) ga ik ervan uit dat dit Russisch kruis eertijds een stuk verderop in het bos heeft gestaan. Informatie hierover kan ook voor de onderzoeker uit Herstal van belang zijn. Ben je zelf op de een of andere manier betrokken geweest bij de (her)plaatsing van het Russisch kruis op de plek waar het nu staat? Zoniet, weet je misschien wie zich daarmee bezig hebben gehouden? Wie heeft daarbij een initiatief genomen? en waren er, bijvoorbeeld bij de inzegening op de huidige plek ook Russen betrokken? Allemaal vragen waarop de antwoorden van belang kunnen zijn. Maar het belangrijkste is misschien allereerst te achterhalen wanneer het precies gebeurd is. Wie weet is er wel een plaatselijk nieuwsblad van de gemeente Vaals waar dan een stukje in heeft gestaan, waarin een aantal van die vragen beantwoord is. Zou je mij kunnen vertellen wat je zelf over die plaatsing weet? Misschien geeft het nieuwe aanknopingspunten. Als je iets weet hoor ik het wel. vriendelijke groet Ton Blad
Ton Blad 26-7-2003.
Beste Paul, Even de stand van zaken tussendoor. Laat ik beginnen met je te bedanken voor de opmerking uit je laatste mail over Russische gevangenen die gewerkt zouden hebben aan het spoorviaduct van Moresnet. Dat bleek een tip met verstrekkende gevolgen. Naar aanleiding daarvan ben ik intensief op internet gaan zoeken. Behalve informatie kreeg ik via een site uit Plombières nog contact met diverse geïnteresseerden aan Belgische kant. Ook het Streekmuseum in Herstal, het adres dat Jaak Nijssen mij gaf, is inmiddels gekomen met een uitgebreide reactie. Het algemene beeld is nu wel duidelijk. Er hebben tijdens de eerste wereldoorlog grote hoeveelheden Russische krijgsgevangenen gedwongen gewerkt in dat deel van België en veel daarvan inderdaad aan het spoorviaduct. Velen probeerden te vluchten naar neutraal Nederland maar werden gegrepen of kwamen om aan de grensversperring. De hele grens was destijds afgesloten met een hek dat onder hoogspanning stond. Tientallen Russen zijn in de omgeving van Sippenaeken geëlektrokuteerd. Momenteel probeer ik de informatie wat meer toe te spitsen op het grensgedeelte boven Terstraten. In Vaals heb ik contact opgenomen met het IVN die naar ik vernam voor het onderhoud van het kruis zorg dragen. Dit schijnt althans gestaan te hebben in een artikel in Dagblad de Limburger van 12 oktober van het afgelopen jaar ( rubriek Heuvelland ). Ik heb dit artikel bij de krant opgevraagd maar nog niets vernomen. Tja het is daar ook vakantietijd. Is dat misschien hetzelfde krantenstuk dat Jaak Nijssen jou toestuurde? Heb je dat nog ergens/ dan zou je het svp voor mij kunnen kopiëren. In datzelfde stuk schijnt een meneer Michel Boonen genoemd te worden als initiatiefnemer voor het nieuwe Russische kruis. Zegt deze naam je iets? We doen ons best. Als ik meer weet hoor je het. Nog nieuwe kruisen geschoten voor de site? Vriendelijke groet
Ton Blad 27 -7-2003
Beste Paul, Je zult wel gedacht hebben "wat zit hij toch steeds naar dat artikel te hengelen, dat staat er toch al lang". Misschien ligt de fout aan deze kant, maar het lukt mij nog steeds niet. Als ik de foto aanklik gebeurt er nog steeds niets. Het is de enige van het stel die niet met een klik vergroot gedownload kan worden en dubbelklikken haalt ook niets uit. Hij zit eenvoudig muurvast. Het artikel blijft dus nog even geheim voor me. Het komt allemaal wel in orde. Een prettige vakantie Ton Blad ----- Original Message ----- From: Groepsaccommodaties Op de Hopschet en Hoeve ten Bosch To: M. van der Vliet en/of A.W. Blad Sent: Sunday, July 27, 2003 7:25 PM Subject: Re: Nogmaals het Russisch kruis. Beste Tom, Het artikel van de krant heb ik overgenemen en is te vinden als je in de fotorubriek op het russisch kruis dubbelklikt. Het is me nu pas opgevallen dat de link nog niet was aanbgebracht, misschien had je dat zoekwerk bespaard. Ik heb nu vakantie en ga binnenkort je toegestuurde foto's inventariseren. In Vaals is ook de heemkundevereniging Sankt Tolbert erg actief misschien zijn daar nog bronnen. (Informatie van contactpersonen via het gemeentehuis 043-3068568) Groeten, Paul ----- Original Message ----- From: M. van der Vliet en/of A.W. Blad To: Groepsaccommodaties Op de Hopschet en Hoeve ten Bosch Sent: Saturday, July 26, 2003 10:47 PM Subject: Nogmaals het Russisch kruis. Beste Paul, Even de stand van zaken tussendoor. Laat ik beginnen met je te bedanken voor de opmerking uit je laatste mail over Russische gevangenen die gewerkt zouden hebben aan het spoorviaduct van Moresnet. Dat bleek een tip met verstrekkende gevolgen. Naar aanleiding daarvan ben ik intensief op internet gaan zoeken. Behalve informatie kreeg ik via een site uit Plombières nog contact met diverse geïnteresseerden aan Belgische kant. Ook het Streekmuseum in Herstal, het adres dat Jaak Nijssen mij gaf, is inmiddels gekomen met een uitgebreide reactie. Het algemene beeld is nu wel duidelijk. Er hebben tijdens de eerste wereldoorlog grote hoeveelheden Russische krijgsgevangenen gedwongen gewerkt in dat deel van België en veel daarvan inderdaad aan het spoorviaduct. Velen probeerden te vluchten naar neutraal Nederland maar werden gegrepen of kwamen om aan de grensversperring. De hele grens was destijds afgesloten met een hek dat onder hoogspanning stond. Tientallen Russen zijn in de omgeving van Sippenaeken geëlektrokuteerd. Momenteel probeer ik de informatie wat meer toe te spitsen op het grensgedeelte boven Terstraten. In Vaals heb ik contact opgenomen met het IVN die naar ik vernam voor het onderhoud van het kruis zorg dragen. Dit schijnt althans gestaan te hebben in een artikel in Dagblad de Limburger van 12 oktober van het afgelopen jaar ( rubriek Heuvelland ). Ik heb dit artikel bij de krant opgevraagd maar nog niets vernomen. Tja het is daar ook vakantietijd. Is dat misschien hetzelfde krantenstuk dat Jaak Nijssen jou toestuurde? Heb je dat nog ergens/ dan zou je het svp voor mij kunnen kopiëren. In datzelfde stuk schijnt een meneer Michel Boonen genoemd te worden als initiatiefnemer voor het nieuwe Russische kruis. Zegt deze naam je iets? We doen ons best. Als ik meer weet hoor je het. Nog nieuwe kruisen geschoten voor de site? Vriendelijke groet Ton Blad
Paul Franssen 2-8-2003.
From: Groepsaccommodaties Op de Hopschet en Hoeve ten Bosch To: M. van der Vliet en/of A.W. Blad Sent: Sunday, July 27, 2003 7:25 PM Subject: Re: Nogmaals het Russisch kruis. Beste Tom, Het artikel van de krant heb ik overgenemen en is te vinden als je in de fotorubriek op het russisch kruis dubbelklikt. Het is me nu pas opgevallen dat de link nog niet was aanbgebracht, misschien had je dat zoekwerk bespaard. Ik heb nu vakantie en ga binnenkort je toegestuurde foto's inventariseren. In Vaals is ook de heemkundevereniging Sankt Tolbert erg actief misschien zijn daar nog bronnen. (Informatie van contactpersonen via het gemeentehuis 043-3068568) Groeten, Paul
Ton Blad 27-8-2003.
Beste Paul, Een kort overzicht van de ontwikkelingen: Van Belgische kant nog meer detailinformatie over de historische achtergronden, het stroomhek etc. en misschien binnenkort enig inzicht in gegevens uit de archieven van de gemeente Sippenaeken. Tenminste als de betreffende persoon mijn Franse brief waar ik op heb zitten zweten voldoende kan begrijpen. Aan Nederlandse zijde voornamelijk contact met het IVN afd. Vaals met name de voorzitter ervan de heer Jo Pelzer. Hij houdt zich oa. zelf met het Russisch kruis bezig, heeft het dit voorjaar nog waterpas gezet etc. Van hem ontving ik een aantal zaken uit zijn IVN-archief, wat interne stukken en een aantal foto's van het onderhoud dit voorjaar. Het kruis blijkt de laatste tien jaar verzorgd te zijn door iemand uit België, de bejaarde heer Leon Pauquet uit Völkerich. Hoe hij daartoe kwam probeer ik nog uit te vinden. In de tientallen jaren daarvoor stond het oa.onder de hoede van een (voormalig) plaatsgenoot van je, die ook de andere kruisen in zijn zorg had opgenomen. Hij wordt in het artikel uit de Limburger dat op je site staat ook even genoemd, maar zijn naam staat er verkeerd in. In werkelijkheid heette hij Michel Mohnen en hij leefde van 1907 tot 1989 in Vijlen. Daar was hij een van de oprichters van de plaatselijke IVN-afdeling. Behalve met de kruisen hield hij zich met veel verschillende zaken bezig. Ik vond op internet bij toeval ook nog een artikeltje van hem uit het Vaalser Weekblad, over de klokken in de toren van Vijlen. Bij het IVN is men het niet erg eens met de strekking van het artikel in de Limburger als zou het Russisch kruis een algemeen herdenkingskruis voor die tijd zijn. Net als ikzelf overigens gaat men er van uit dat het wel degelijk bedoeld is om slechts enkele Russen te herdenken. Er zijn echter alleen nog verhalen bekend en (nog) geen feiten, vandaar de wat algemene tekst op het bordje. Jo Pelzer is tevens lid van St Tolbert. Samen met deze vereniging ga ik nu proberen of de echte feiten nog ergens te achterhalen zijn. Maar dat kan een lange en lastige weg blijken te zijn. Van mijn kant probeer ik voorlopig te beginnen bij de kranten uit die tijd. Bij de zaken die Jo Pelzer mij toestuurde zat ook een krantenartikel, uit welke krant weet men niet, uit 1988. Het is geschreven n.a.v. het Russisch kruis, maar het gaat over alle Vijlener kruisen en de rol die Michel Mohnen daarbij speelde. Iets voor je site als je daar weer aan gaat sleutelen? Juist omdat het zo specifiek over Vijlen gaat leek het mij wel iets. Ik stuur het je hierbij als bijlage (zonder worm). Vriendelijke groet Ton Blad 27-8-2003.
Paul Franssen 27-8-2003
Hallo Ton, je hebt voortvarend gewerkt, Ik sprak laatst met de boswachter dhr. Jehae en die vertelde dat de dhr Jo Pelser (als IVN voorzitter) er meer van wist omdat de IVN bij staatsbosbeheer via een akte de plaatsing had geregeld (ca 1993?). Daarvoor heeft er een ander gedenkteken gestaan. Het schijnt dat de Russische Ambassade het russische hout voor het nieuwe kruis heeft gesponsord. Plaatselijk is de plek bekend onder de naam "Kroddel Eek" (kromme kleine eik). Echter die is echter onlangs weggezaagd (2003). Met goedvinden zal ik het materiaal gebruiken. Groeten Paul 27-8-2003
Krantenartikel van Michel Moonen.